AHLAK TERAZİSİNDE EKMEK VE VİCDAN!

Anadolu’da fırın kuyruğundan alınan o sıcacık, koca ekmek dilimi sadece bir karın doyurma aracı değil; sofranın bereketi, komşuluğun ve emeğin en saf sembolüydü.

Yaşlıların “Eskiden bir çeyrek ekmekle doyardık” diyerek iç çektiği o günler, bugün kaybettiklerimizin acı bir tablosudur.

Bugün bırakın çeyrek ekmeği, tam bir somun bile o eski tokluk hissini vermiyor. Çünkü sadece ekmeğimiz küçülmedi; soframızın bereketi, gıdaya olan güvenimiz ve insanı yaşatan değerlerimiz de kurban edildi.

Meseleyi 5 temel başlık altında topladığımızda, soframızdan çalınanın sadece un ve su olmadığını çok daha net görüyoruz:

1. Küçülen Ekmek ve Gizli Zam: Sofranın Bereketi Nasıl Eridi?

Maliyet artışlarını doğrudan etikete yansıtmak yerine ekmeğin gramajını gizli gizli düşürenler, bu ülkenin dar gelirlisinin lokmasına göz dikti.

1950’lerde 900 gram olan standart ekmek; 1970’lerde 600 grama, 1990’larda 400 grama ve 2005 düzenlemeleriyle 200 grama kadar çekildi.

Fiyat aynı kaldı belki ama porsiyonlar eridi gitti.

Halk ağzındaki “Ekmeğimizle oynadılar” feryadı, basit bir zam tepkisi değil; insanın en temel hakkına ve alın terine uzanan kurnazlığa karşı bir isyandır.

2. “100 Gramı 5 Kuruşa” Üretenlerden, “20 Gramı 50 Kuruşa” Satanlara

Ekmeğin küçülmesiyle başlayan bu anlayış, üretim felsefemizi ve ticaret ahlakımızı kökten çürüttü.

Eskiden bir esnafın en büyük gururu işini sağlam yapmak, ürününü en iyi malzemeyle ortaya koyup “Ömür boyu arkasındayım” diyebilmekti.

Şimdi ise “az üret, ucuz malzeme koy, pahalıya sat ve kısa sürede çöpe attır” diyen bir sistem hakim oldu.

Standartlar ve yeterlilikler denetlenmediği için merdiven altı üretim ödüllendirilirken; az doyan, sürekli acıkan ve kazandığını bu kalitesiz çarklara kaptıran bir kitle yaratıldı.

3. Avrupa “Tamir Hakkı”nı Yazarken, Biz Neden Ucuz Çöplüğe Döndük?

Avrupa, “kullan-at” çılgınlığının toplumlara faturasını görüp “Tamir Hakkı” (Right to Repair) yasaları çıkararak ürünleri dayanıklı kılma mücadelesi verirken; biz tam tersi bir yola savrulduk.

Kendi iç piyasasında standart tutturamayan ne kadar merdiven altı hammadde ve ömrü kısa ürün varsa, denetimsizliğin kurbanı olan pazarlarımıza doldu.

Başkalarının çöp niyetine ürettiği malların sergi alanı haline geldik.

Ecnebinin ürettiği standartlı mal baş tacı edilirken, bu toprağın insanının parası, emeği ve canı ucuzlatıldı.

4. Ekmekten Çöpe Uzanan Yol: Öz Değerlerimizi Nasıl Kaybettik?

Ekmek yere düştüğünde öpüp başına koyan, yüksek bir yere kaldıran bir toplumdan; ekmeği ve emeği hoyratça çöpe atan bir topluma ne çabuk geçtik?

Bu israfı bizzat toplum mu başlattı, yoksa evlerimize soktuğumuz konforun ve yapay dünyanın kölesi mi olduk?

Gerçek değerlerimizden koparak iki arada bir derede kaldık: Bir taraf Arap kültürünü dindarlık sandı, diğer taraf Batı’yı modernlik zannetti.

Kendi toprağının hakikatine yabancılaşan bir kuşak türedi.

5. Geleceğe Çağrı: Siyaset, Ahlak ve Bilgiyi Yeniden Birleştirmek Zorundayız

Ekmeğimizin gramajına göz dikenler, aslında geleceğimizin, sanayimizin ve insan onurunun da gramajını düşürdüler.

Sağlam bir binanın temeli nasıl çürük tuğlayla yıkılırsa, bir milletin refahı da bu değerler erozyonuyla yıkılır.

Artık sesli sormak ve ayağa kalkmak zorundayız: Biz bu ülkenin evlatları olarak en kötüsüne layık mı görüldük?

Geçmişe dönüp siyaseti, politikayı, kültürü, ahlakı ve bilgiyi yeniden birleştirmeliyiz.

Yeniden alın terinin, kalitenin, vicdanın ve ekmeğin kıymetini bilen bir medeniyet şuuruna dönmek mecburiyetindeyiz…