Hürmüz Boğazı Gerilimi ve Petrol Fiyatları

Petrol piyasaları, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş düzenlemelerine ilişkin belirsizlikler ve İran-Umman görüşmelerinin sürdüğü haberleriyle yükseldi. Brent ve WTI vadeli işlemlerinde gözlenen artış, bölgedeki askeri ve siyasi risklerin henüz geride kalmadığı algısını güçlendirdi.

Analistler, piyasaların yeni düzenlemelerin uygulanması hâlinde normale dönüşten ziyade sınırlı ve koşullara bağlı bir seyrüsefer sistemi beklentisini fiyatladığını belirtiyor.

İran’ın Taslak Düzenlemeleri ve Piyasa Tepkisi

Rystad Energy’den Linh Ye’ye göre İran’ın yayımladığı taslak, ABD ve İsrail gemilerinin geçişinin yasaklanmasını ve düşman kabul edilen ülkelerin gemilerinden geçiş öncesi tazminat alınmasını öngörüyor. Bu taslak, piyasalarda başarısız bir anlaşma riskinden çok, geçişlerin artık normal seyrüsefer değil belirli koşullara bağlanacağı beklentisini yarattı.

İran parlamentosunun bazı komisyonları, ABD, İsrail ve diğer düşman olarak tanımlanacak ülkelere ait gemilerin geçişini yasaklayacak yasa teklifini değerlendiriyor; ihlallere ise yük değerinin %20’sine kadar para cezası öneriliyor.

Ücret Talepleri, Umman ve Washington

Reuters kaynaklı habere göre Tahran, boğazı kullanan gemilerden taşıdıkları yük değerinin %5–%7’si arasında geçiş ücreti talep ediyor. Umman yaklaşık %3 oranında bir ücret önerirken, Washington bu tür bir ücretlendirmeye karşı çıkıyor. Bu farklı yaklaşımlar, bölgesel görüşmelerin karmaşıklığını artırıyor.

Operasyonel Etkiler ve Seyir Trafiği

Kpler verilerine göre pazartesiden perşembeye Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı 33’e geriledi; bir önceki haftada bu sayı 50 idi. Perşembe günü boğazdan geçen dört gemiden biri, Irak’ta yüklediği yaklaşık 2 milyon varil Basrah ham petrolünü taşıyan çok büyük bir tankerdi. Bu hafta sadece altı ham petrol tankeri boğazdan çıkış yaptı.

Denizcilik kaynakları, Çinli ve Hintli bazı rafinerilerin Basrah Petrol Terminali’nden indirimli ham petrol almak için gemi aradığı ancak armatörlerin su yoluna girmekten çekindiği için henüz kiralama yapılmadığını aktarıyor.

Husiler ve Bölgesel Güvenlik

Bu arada Yemen merkezli Husiler, Marib ve Hadramut vilayetlerindeki Suudi hedeflerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlediklerini bildirdi. Bölgedeki güvenlik olayları, deniz trafiği ve enerji sevkiyatları üzerinde ek baskı oluşturuyor.

Hukuki, Sigorta ve Uyum Sorunları

Dünya denizcilik birlikleri, BM’nin denizcilik kuruluşuna gönderdiği mektupta, ticaret gemilerinin uluslararası sularda engelsiz ve öngörülebilir geçişine dikkat çekti. Mektupta, boğazdan zorunlu ücret alınmasının uluslararası hukuka emsal teşkil edebileceği vurgulandı.

Ayrıca ABD’nin Basra Körfezi Boğaz Otoritesi’ne yönelik yaptırımları ve ABD Hazine’nin İran’dan “güvenli geçiş garantisi” kapsamında hizmet alınmasını yasaklaması, geçiş ücreti ödenmesinin malvarlığı dondurma riskini doğurabileceğine işaret ediyor. Temmuz sonundaki Lloyd’s Market Association açıklaması da, ücret veya harç ödenmesi halinde sigorta teminatlarının sona erebileceğini belirterek durumu daha karmaşık hale getirdi.

Son Değerlendirme

Piyasa oyuncuları, İran ve Umman arasındaki görüşmelerden gelecek haberleri yakından izliyor. Ancak hem hukuki hem sigorta hem de yaptırım boyutları göz önüne alındığında önerilen uygulamaların hayata geçirilmesinin ciddi uyum ve uygulanabilirlik sorunları barındırdığı görülüyor.