Aşıların üretimden uygulanacağı noktaya kadar kesintisiz soğuk tutulması gerekliliği, özellikle uzak ve altyapı yetersizliği olan bölgelerde büyük bir engel oluşturuyor. İngiltere’deki araştırmacıların geliştirdiği yeni yöntem, aşıların buzdolabına duyduğu ihtiyacı azaltma potansiyeli taşıyan bir çözüm sunuyor.
Bilim insanları, sıvı formdaki tetanoz-difteri aşısını özel bir kurutma süreciyle toz hâline getirerek, oda sıcaklığında uzun süre saklanabilmesini sağlamaya çalıştı. Bu süreçte trehaloz adlı doğal şeker kullanıldı; trehalozun hücreleri koruma yeteneği, aşı bileşenlerinin dayanıklılığını artırmak için faydalı bulundu.
Çalışmada toz formuna dönüştürülen aşı bir yıl boyunca oda sıcaklığında saklandıktan sonra tekrar sıvılaştırıldı ve gönüllülere uygulandı. 60 kişilik ilk denemelerde, toz aşı geleneksel tetanoz-difteri aşısı ile benzer düzeyde bağışıklık yanıtı oluşturdu ve güvenli olduğu gözlemlendi. Laboratuvar bulguları, aşı bileşenlerinin -20 ile 40 °C arasındaki değişikliklerde dayanıklılığını koruyabildiğini gösterdi.
Bu teknoloji, özellikle soğuk zincir altyapısının yetersiz olduğu bölgelerde aşı dağıtımını kolaylaştırabilir ve sağlık hizmetlerine erişimi artırabilir. Araştırmacılar, yöntemin daha geniş kapsamlı güvenlik ve etkinlik değerlendirmesi için 160 katılımcılı yeni bir klinik çalışma planladıklarını açıkladı.
Aşı israfını azaltma potansiyeli de önemli bir avantaj olarak vurgulanıyor; Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre üretilen aşıların büyük bir bölümü çeşitli nedenlerle kullanılamadan kaybediliyor ve oda sıcaklığında saklanabilen toz aşılar bu kayıpları azaltabilir.
Çalışmanın sonuçları tıp alanında hakemli bir dergi olan EClinical Medicine’da yayımlandı. Araştırmanın başarılı olması durumunda, benzer koruma teknikleriyle farklı aşı türlerinin de soğuk zincire bağımlı olmadan dağıtılabilmesinin yolu açılabilir.